Монгол ногтруу Syrrhaptes paradoxus-ны их сүрэг

Энэ удаагийн булангаараа Та бүхэндээ Монгол ногтрууны талаар товчхон..

Монгол ногтруу, Өмнөговь аймаг, Цогтцэций сум,
2010 оны 12 дугаар сар (зургийг Н.Батсайхан)

Ногтрууныханы овгийн 2 төрлийн нийт 16 зүйл байдагаас Африкийн говь цөлийн гаралтай 14, Төв Азийн гаралтай 2 зүйл байдаг гэнэ. Syrrhaptes төрлийн 1 зүйл нь Төв Азийн хойд хэсгийн говиор, нөгөө нь Түвдийн тэгш өндөрлөгийн говиор тархан амьдардаг.

Монгол ногтруу, Өмнөговь аймаг, Цогтцэций сум,
2010 оны 12 дүгээр сар (зургийг Н.Батсайхан)

Энэ 2 зүйл хуурай газрын эрс тэс уур амьсгалтай, тухай бүрийн орчиндоо гарамгай зохицон амьдардаг гэнэ. Манай оронд тархан амьдардаг зүйлийг нь Монгол ногтруу (Syrrhaptes paradoxus) гэж нэрлэдэг. Энэ зүйл шувууны гайхалтай нүүдэлүүд болон сүрэглэлтийн талаар хүмүүс олонтой ярьдаг байна.

Монгол ногтруу, Өмнөговь аймаг, Цогтцэций сум,
2010 оны 12 дугаар сар (зургийг Н.Батсайхан)

Ногтруу шувууны нүүдэл өглөөнөөс үдшийн 16 цаг хүртэл тасралтгүй нүүж байсан, мөн Алтайн өвөр говийн баруун Тооройн булагт 10-14 цагийн хооронд 30000 ногтруу ундаалаад гарав гэх мэт олон сайхан ажиглалтууд байдаг байна.

Харин дээрх нотруун сүрэг цасгүй, бараан хэсэгт таарсан мөн тэдний араас идлэг шонхорууд ангуучлан дагаж байсан байна. Нийтдээ 4 идлэг шонхор ойр орчимд нь ажиглагдсан байна. Ногтрууны иимэрхүү хуйларсан сүрэгүүд нэлээдгүй хэд тааралдсан ба ингэж хэдэн зуу мянгаараа сүрэглэх нь ховор гэж ажигласан хүмүүс ярьлаа. Paradoxus гэдэг нь ер бусын, гайхалтай гэсэн латин үгнээс гаралтай ба энэ нь ногтрууны ингэж гайхмаар сүргэлдэгттэй ч холбоотой байж болох юм.
Манай оронд энэ зүйл шувууны талаар бичсэн өгүүллэг ховор байдаг ба харин 2005 онд А.Болд, Р.Тулгат нарын бичсэн том хэмжээний өгүүллэг ШУА, Биологийн хүрээлэн, Монголын шувуу судлалын сангаас хэвлэн гаргасан Монгол орны шувуу, хоёр нутагтан, мөлхөгчид-2 бүтээл дээр хэвлэгдсэн байдаг.

Өмхий нуур болон Сонгины орчимд өвөлжиж буй шувуудын бүртгэл

Бид энэ удаагийнхаа шувуу ажиглах аялалаар бидний нэрлэдэгээр Өмхий нуур буюу 4-р цахилгааны станцын баруун талын цэвэршүүлэх байгууламжын усан сан болон Сонгино хайрхан уул, түүний орчмын Туул голын хэсэгт өвөлжиж буй шувуудыг харахаар зорилоо.

Аялалын замнал: Цагаан зураасаар замналыг, шар бөмбөлөгөөр хондон ангир болон зэрлэг нугас олноор байршсан газруудыг тэмдэглэв

Бид өглөө Улаанбаатар хотоос 9:30-ийн үед хөдлөж 4-р цахилгаан станцын баруун Өмхий нууранд 10:30-ийн үед ирлээ. Энд ирээд нуурыг дурандахад нууранд нийт 50 орчим хондон ангир (Tadorna ferruginea), 4 зэрлэг нугас (Anas platyrhynchos), 10 гаруй хон хэрээ (Corvus corax), 3 улаанхушуу жунгаа (Pyrrhocorax pyrrhocorax) л харагдлаа. Нуур мана ихтэй учир бас холын юм харагдахгүй байна. Усан дотор сууж байгаа хондон ангирын нуруу цантаад цас мөс болсон харагдана. Төмөр замаас баруун тийшээ урсаж гарч байгаа гол дагууд эндээс 4 хондон ангир, 5-6 хон хэрээнээс өөр шувуу харагдахгүй байна. Бид эндээсээ 3 хэсэг болон салж Сонгины хайрхан уулын өвөр хүрэхээр болж Амархүү, Мөнгөнбагана 2 машинаа аваад хойт замаараа явав, Болормөнх, Түвдэндорж, Цэвээнмядаг ах гурав баруун тийшээ голынхоо хойт хөвөөг дагав, харин Ганхуяг, Амартүвшин, Төвшин нар Төмөр замын далангийнхаа урд талаар Туулын шугуйдаа ойрхоноор баруун тийш явж Сонгины гүүрийн орчимд уузалдахаар боллоо.

Зэрлэг нугас Anas platyrhynchos (Зургийг Н.Цэвээнмядаг)

Эгэл зана Pyrrhula pyrrhula (Зургийг Н.Цэвээнмядаг )

Хээрийн боршувуу (Passer montanus) – 60, Шоорон эвэртболжмор (Eremophila alpestris) – 40, Шивэр энхэтбялзуухай (Bombycilla garrulus) – 400+, Банхар булжуухай (Coccothraustes coccothraustes) – 30, Эгэл зана (Pyrrhula pyrrhula) – 9, Ягаан бужмар (Carpodacus roseus) - 2, Алаг шаазгай (Pica pica) – 14, Цэнхэр цанцаахай (Cyanapica cyana) – 22, Улаанхушуут жунгаа - 51, Хар хэрээ (Corvus corone) – 9, Хон хэрээ – (Corvus corax) - 46, Алаг тоншуур (Dendrocopos major) – 3, Сибирийн хайруулдай (Prunella montanella) – 1, Хондон ангир (Tadorna ferruginea)- 163, Зэрлэг нугас (Anas platyrhynchos) - 157, Их хөхбух (Parus major) - 8, Номин хөхбух (Parus cyanus) - 13, Бага алаг тоншуул (Dendrocopos minor)- 1, Өрнийн тоншголжин (Sitta europae)- 2, Нөмрөг тас (Aegypus monahus)- 12, Улаангүет хөөндэй (Turdus ruficolis)- 2, Дөлөн цэгцүүхэй (Acanthis flammea) – 26, Шунхан цэгцүүхэй (Acanthis hornemanni) - 3, Алаг шунгаач (Bucephala clangula)- 3, Хондлой цагаантоншуур (Dendrocopus leucotus)- 1, Бор тодол (Sturnus cineraceus) - 1 зэргийг бүртгэв. Бид нийтдээ 26 зүйлийн 1000 гаруй шувуу тоолсон.

Хондон ангир, зэрлэг нугас болон алаг шунгаач зэрэг нугаснууд үндсэндээ нуур болон Сонгины уулын хоорондох жижиг тогтоол устай хэсэгт олноор бүртгэгдсэн. Шувуудын нуруун дээр цана бууж, нуруун хэсэг бүхэлдээ мөстсөн харагдаж байсан.

Голын харзалсан хэсгээс ундаалж буй нь
Шивэр энхэтбялзуухай Bombycilla garrulus (Зургийг Н.Цэвээнмядаг )

Хөлдүү жимс идэж буй Шивэр энхэтбялзуухай
Bombycilla garrulus (Зургийг Г.Амархүү)

Сонгино хайрхан уулын урд бэл жимсний мод олонтой учир жижиг шувууд маш олноор ялангуяа шивэр энхэтбялзуухай бусдаас тоогоор давамгай байсан. Энэ зүйл бялзуухай тэр орчимд хаа сайгүй тааралдаж, голын усны харзалсан хэсэгт ч мөн бөөн бөөнөөр цуглан ус ууцгаах нь олонтой. Бид Сонгины амралтын газрын орчимд ажиглалт хийсэн ба энэ орчимд тоншуулынхан тааралдаагүй, тэднийг бид өмхий нуураас Сонгины зүг ажиглалт хийж явах үедээ гоын сийрэгхэн бургасанд олж харж байсан. Харин сонгины амралтын газрын орчимд 20 гаруй тооны цэнхэр цанцаахай харагдсан ба тэд бөөнөөр нэг газраас нөгөө газар руу үе үе нисгээж байв. Өмнөх ажиглалтуудаар бид бор тодол шувууг энэ орчимд харж байгаагүй ба энэ удаа Амархүү өөрийнхөө аппаратанд голын эрэгт ус уухаар ирсэн тодолын зүргийг буулгаж амжсан байна.

Голын эрэгт ус уухаар ирсэн Бор тодол Sturnus cineraceus (Зургийг Г.Амархүү)

Бор тодол Sturnus cineraceus (Зургийг Г.Амархүү)

Энэ удаагийн шувууны ажиглалтанд: Биологийн хүрээлэнгийн судлаач Н.Цэвээнмядаг болон Г.Амархүү, П.Ганхуяг, П.Амартүвшин, Н.Төвшин, С.Мөнгөнбагана, Э.Болормөнх, Түдэвваанчил нар явлаа.

Улаанбаатар хотын орчимд өвөлжиж буй шувууд

Сонгины амралтын ойролцоох Туул голын хэсэг (зургийг Г.Амархүү)

Бид 2011 оны анхныхаа шувуу ажиглалтыг Улаанбаатар хотын баруун хэсэгт, 4 дүгээр цахилгааны Станцын ойролцоо байх цэвэршүүлэх байгууламжын нууранд буй өвөлжиж байгаа шувуудыг ажиглахаас эхэллээ. Энэ өдөр -25 градусын хүйтэн байв. Монголын шувуу ажиглагчдын клубынхэн жил бүрийн нэгдүгээр сард энэхүү нууранд өвөлжиж буй шувууд, тэдгээриййн зүйлийг бүртгэдэг.

Нууранд өвөлжиж буй Хондон ангир (зургийг Г.Амархүү)

Энэ жил биднийг очиход нууранд буй шувуудыг олж харахад ихээхэн хэцүү болсон байлаа. Учир нь цэвэршүүлэх байгууламжаас нуур руу ирдэг усны хоолой хуучин цутгадаг байсан талбай руугаа бус нуурын хойд хэсэг рүү шууд орсон байв. Тиймээс нуур хойноосоо бүхэлдээ халуун ууранд хучигдсан байв.

Нууранд өвөлжиж буй Хондон ангир (зургийг П.Амартүвшин)

Бид нууранд нэлээд олон тооны Хондон ангир Tadorna ferruginea мөн 60 орчим тооны Зэрлэг нугас Anas platyrhynchos бүртгэв. Нуурын зүүн урд хэсэгт байх бургасанд ажиглалт хийж тэнд Үүрэн сүүлтзана Uragus sibiricus 6 ширхэг харав.

Бид нуурнаас гарсан голыг даган Сонгино хайрхан уулын зүг явцгаасан. Өмхий нуурнаас Сонгины зүгт бараг 2км орчимд байх жижиг нууранд 20 орчим Алаг шунгаач Bucephala clangula мөн 1 ширхэг Хумхин бохио Mergus merganser, 40 гаруй Хондон ангирTadorna ferruginea байв. Тэр орчимд бид 20 орчим тооны Эвэрт болжимор Eremophila alpestris харав.

Эгэл зана (зургийг Andreas Buchheim)

Шивэр энхэтбялзуухай (зургийг П.Амартүвшин)

Бид голынхоо хойд хэсгийг дагасаар Сонгины амралтын баруун хэсэг, Туул голынхоо эрэг хавьд ирж шувуу ажиглав. Энэ орчимд мойл, үрэл, болон улаалзгана зэрэг жимсний мод олонтой хэсэг. Тиймээс энэ орчимд Шивэрэнхэт бялзуухай Bombycilla garrulus маш олон тоотой, хаа сайгүй харагдаж байв. Тоог нь барагцаалах боломжгүй байсан. Түүнчлэн Эгэл зана Pyrrula pyrrula -3, Улаавар бужмар Carpodacus roseus- 4, нэлээд олон тооны Банхар булжуухай Coccothraustes coccothraustes, Дөлөн цэгцүүхэй Acanthis flammea, Шунхан цэгцүүхэй Acanthis hornemanni, мөн цөөн хэдэн Их хөхбух Parus major, Номин хөхбух Parus cyanus, Улаангүеэт хөөндэй Turdus ruficollis зэргийг харав. Голын эрэг орчимд нэг Цагаансүүлт нөмрөгбүргэд Haliaeetus albicilla байв. Сонгины уулын орой хэсгээр Нөмрөг тас Aegypus monahus нэлээд байна. Биднийг Сонгино хайрхан уулын урд бэлээр өнгөрдөг төмөр замын ойролцоо явж байхад 300 орчим тооны жижиг шувуу нэлээд өндөрт баруун зүгийг чиглэн дуу чимээ ихтэй нисэн өнгөрөсөн боловч харамсалтай нь бид чухам ямар зүйл шувуу байсанг тодорхойлж чадаагүй.

Шунхан цэгцүүхэй (зургийг Andreas Buchheim)

Улаавар бужмар (зургийг Andreas Buchheim)

Энэ удаагийн шувууны ажиглалтанд: Түвшин, Амархүү, Абу (Andreas Buchheim), Амартүвшин, Ганхуяг нар байв.

“Монгол орны түгээмэл шувуудыг таних ном" танилцуулга

Монголын Зэрлэг амьтан судлах хамгаалах төвөөс “Монгол орны түгээмэл шувуудыг таних ном”-ыг хэвлэн уншигчдын гар дээр хүргэлээ. Манай орны иргэдийг жигүүртэн амьтдыг хамгаалах үйлст өргөнөөр татан оролцуулах, тэдний шувуудын тухай мэдлэгийг дээшлүүлэх, улмаар шувуу ажиглах хоббиг хөгжүүлэхэд зориулагдсан уг номонд байгаль хамгааллын үүднээс авч үзэхэд ховор, ховордсон болон Монгол оронд хамгийн элбэг, хаа сайгүй тааралддаг нийт 160 зүйл шувууд багтсан байна.

Номны эхний хэсэгт шувууг хэрхэн ажиглаж сурах талаар дэлгэрэнгүй зөвлөлгөөг танилцуулжээ. Мөн шувуудыг олж үзэж болох үндсэн амьдрах орчнуудын танилцуулгыг фото зургийн хамт дэлгэрэнгүй бичиж, шувуудад чухал газруудын тухай товч мэдээлэлийг газрын зургийн хамтаар оруулж өгчээ.

Энэ номыг ШУА-ын Биологийн хүрээлэнгийн Шувуу судлалын лабораторийн эрхлэгч, шувуу судлаач доктор Н.Цэвээнмядаг, Зэрлэг амьтан судлах хамгаалах төвийн биологич, докторант Б.Нямбаяр, магистр Ц.Мөнхзул нар бичиж, Японы алдарт зураач Такаши Танигучи өөрийн уран бүтээлээрээ сэтгэл харамгүй тусалжээ.

Түүнчлэн уг зураачийн уран бүтээлүүд Зүүн Азийн олон орны шувуу таних номонд хэрэглэгддэг байна. Энэ номыг бүтээхэд BirdLife International олон улсын байгууллагын Азийн салбар, Японы зэрлэг шувууны нийгэмлэг тусалж, байгаль хамгаалах Кейданрен сан ивээн тэтгэж санхүүжүүлсэн байна.

Номыг тун удахгүй гадуур номын дэлгүүрүүдээр худалдаалж эхлэх ба үнэ нь 15000-18000 хавьцаа байх бөгөөд олсон орлогоор манай орны ховор шувуудыг судлах, олон нийтийн дунд шувуу хамгаалах сурталчилгааны ажил явуулах, мөн Монголын шувуу ажиглагчдын клубыг санхүүжүүлэх ажилд тус тус зарцуулах юм.

Сурагчдад шувуу ажиглах тухай семинар хийв

Монголын шувуу ажиглагчдын клубын хамт олон Улаанбаатар хотын "Эрдэм төгс" дунд сургуулийн ахлах ангийн сурагчидад "Шувуу ажиглах гэж юу вэ?" сэдвээр семинар хийж, шувуудын талаар сонирхолтой зүйлсийг ярилцав. Хүүхдүүд маань семинарт маш идэвхитэй оролцсон. Бид энэхүү сургууль дээр цаашид олон сэдвээр семинар зохион байгуулж, түүнчлэн хотын болон хот орчмын шувуудаа ажиглах аялалд явцгааж, сургуулийнхаа захиргаатай хамтран сурагчдын байгаль хамгаалах болон шувуудын мэдлэгийг нь хөгжүүлэх тал дээр ажиллахаар боллоо.

Шувуудын тухай семинарт сурагчид идэвхитэй оролцов

Бидний энэ удаагийн семинар маань "Шувуу ажиглах гэж юу вэ?" гэсэн ерөнхий сэдвийн дор хийгдсэн ба үүн дотроо шувуудыг хэрхэн ангилж ялгах, тоолох, шувуудын нас, хүйсийн тухай гэх зэрэг олон дэд сэдвүүд байсан юм.
Бид семинар хийсэн өдрийнхөө маргааш өглөө нь буюу бямба гарагт Зайсангийн гүүрний ойролцоох Туулын бургасанд буй шувуудыг ажиглаж, дурандахаар шийдсэнээр бидний энэ удаагийн ээлжит семинар өндөрлөсөн юм.
Бид товлосон ёсоороо бямба гарагийнхаа өглөө 9:00 цагт сургуулийнхаа гадаа талбайд цуглацгааж Зайсангийн автобусанд сууцгаан хөдлөв. Ийнхүү бид Зайсангийн гүүрний ойролцоох Туул голын хөндийд ирэв. Шувуудаа ажиглахаасаа өмнө хүүхэд бүр шувуу ажиглахаар явахын өмнө юуг сайтар мэдэж байх ёстой тухай ярилцав.

Сурагчидтай хоёр нүдний дуран болон телескоптой хэрхэн

зөв ажиллах талаар ярилцаж буй нь

Тиймээс бид аялалынхаа өмнө эхлээд хүүхэд бүр хоёр нүдний дуран болон телескоптой хэрхэн зөв ажиллах, сууж болон нисэж буй шувуудыг хэрхэн олж харах зэрэг дурантайгаа ажиллаж сурах талаар бяцхан дадлага хийсэн. Мөн аялалын явцад шувуудаа олж харахын тулд хүүхэд бүр чимээ багатай байх мөн шувуу олж харсан тохиолдолд шувуу тодорхолох номоо хэрхэн ашиглах вэ зэрэг зайлшгүй шаардлагатай зүйлсийг хэлэлцэв.
Бид Зайсангийн гүүрнээс зүүн зүйгт ойролцоогоор 2 км орчим аялаж, аялалын өмнө ярилцсан зүйлсээ баталгаажуулж байв.

Хөвгүүд хон хэрээ, хар хэрээ хоёрыг ялгах гэж сайтар дурандаж байгаа нь

Бид нийтдээ 12 зүйлийн шувуудыг ажиглаж, бүртгэв. Үүнд:

Улаангүеэт хөөндэй-1,
Их хөхбух- 46,
Номин хөхбух-24,
Хумхин бохио -1,
Хөхвөр тагтаа-,
Оронгийн боршувуу
Хээрийн боршувуу
Начин шонхор-1,
Хон хэрээ-15,
Хар хэрээ-6,
Улаан хушуут-2,
Алаг шаазгай-14, зэргийг дурандав.

Дээрх таарсан шувууд бол бидний эргэн тойронд байнга байдаг түгээмэл шувууд юм. Шинээр шувуу ажиглаж байгаа сонирхогчдын хувьд элбэг таардаг түгээмэл шувуудаа сайтар ажиглаж, дараа дахин таархад алдаагүй сайтар таньдаг болох нь юу юунаас илүү чухал зүйл юм. Ингэснээр бид өөрсдийнхөө дэргэдүүр өнгөрөх нүүдлийн эсвэл ховор зүйл шувуудыг дээрх шувуудаас хялбархан ялгаж, таних чадвартай болж эхэлдэг.

Энэ удаагийн шувуудын тухай семинар болон аялалд:
Мөнхзаяа багштай шилжилтийн 8-р ангийн сурагчид оролцов.
Даланбаяр, Данзанпунцаг, Дөлгөөн, Дэмүүн, Жигжидсүрэн, Мөнхтөмөр, Саранцогт, Содгэрэл

Биднйи семинарыг дэмжин сурагчидтай ажиллах цаг гарган өгсөн "Эрдэм төгс" дунд сургуулийн захиргаанд талархсанаа илэрхийлье.

Монголын шувуу ажиглагчдын клуб

Шарэлэгт хөмрөг Emberiza aureola

Таны шувууны мэдээллийн санд: Yellow Breasted Bunting

Шарэлэгт хөмрөг бол гоёмсог хөмрөгүүдийн нэг юм. Энэ зүйл хөмрөг нүүдлийн зүйлүүдийг хамгаалах тухай конвенцийн 1 дүгээр хавсралтанд орсон чухал зүйл шувуудын нэг билээ. Шарэлэгт хөмрөг нь Палеарктикт өргөн тархалттай зүйл хэдий ч сүүлийн жилүүдэд тархац болон үржлийн нутаг нь хумигдаж байгаа талаар судлаачид дурдах болжээ. Европын баруун хэсгийн зарим орон болох Беларус, Финланд болон Украйнд мөн Азийн орноос Орос, Монгол, Хятад, Япон болон Солонгос зэрэг оронд үрждэг бол намрын сүүлээр Хятадын шар мөрний орчимд бөөнөөр цугладаг байна. Харин өмнөд болон зүүн өмнөд Азийн зарим орон болох Непал, зүүн хойд Энэтхэг, Хятадын өмнөд хэсэг, Камбожи болон Мянмар зэрэг улсад өвөлждөг.

Эр шарэлэгт хөмрөг Emberiza aureola (зургийг Ганхуяг)

Зураг дээрх эр, эм хоёр хөмрөгийг 2009 оны зун 6 дугаар сард Хэрлэн голын эргийн дагуух бургасны ёроолд үүрлэсэн байхтай нь таарч азаар хэдэн зураг дарж амжсан юм. Үүрээ бургасны ёроолд өвсөөр зассан байсан ба үүрэнд 5 ангаахай байв. Эр шувуу намайг анх харах үед үүрний орчимд ямар нэгэн идэш тэжээл амандаа зуугаагүй байсан бол хэдхэн секундын дараа харахад амаараа дүүрэн хорхой зуучихсан хажууд хэдийн их ойртсон байв. Би тэр үед түүний үүрний дэргэд ойрхон байгаагаа мэдээгүй байсан.

Эр шарэлэгт хөмрөг Emberiza aureola (зургийг Ганхуяг)

Эр шувуу надаас холдолгүй эргэн тойрон ойр ойрхон нисэж буугаад сониучирхан харж байв. Тиймээс түүний үүрэнд би их ойрхон байгаа гэдгээ гадарлаж эргэн тойрныхоо бут, бургаснуудыг самнаж, эр шувууг хэсэг минут сайтар ажиглав.

Харин эм шувуу нь намайг үүр орчимд байх хугацаанд цөөн харагдсан ба магадгүй холоос ажиглаж байсан байх.

Эм шарэлэгт хөмрөг Emberiza aureola (зургийг Ганхуяг)

Гэтэл би үүрнээс ердөө 1м зайд зогсож байсан байна. Тэдний үүр бургасны ёроолд олж харахад тийм ч амаргүй хэсэгт нь байрласан байв.

Шарэлэгт хөмрөгийн үүрлэсэн амьдрах орчин, Хэрлэн гол (зургийг Ганхуяг)

Шарэлэгт хөмрөгийн дэлхийн тархалт (from Birdlife website)

Та бүхэн энэ зүйл хөмрөгийн тухай дэлгэрэнгүй мэдээллийг үзэхийг хүсвэл доорх линк руу орж дэлхийн хэмжээнд энэ зүйл жижиг шувууны мэдээллийг харж болно.

http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=8954&m=0

Монголын шувуу ажиглагчдын клуб

Merlin Falco columbarius

Merlin Falco columbarius (Хайргууна шонхор):

07.06.2010: (coordination: E 48.17004 N 108.64007)

Merlin was breeding on Carrion crow's Corvus corone nest which was on the tree near to the Kherlen river in Mungunmorit soum in Tuv aimag (province) in June, 2010. The female was perching on the old branch in about 150m from the nest. That time, the male was incubating on the nest and we also checked the nest and there were 4 eggs.

Female Merlin is perching on old branch (photo by Amarkhuu)

Second Merlin pair was nested on another tree about 3km from the first nest point (coordination E 48.09814 N 106.63361)

When we came there female was attacking to Black kites close to the nest and male was incubating in the nest. They were nested in magpie's nest. But we did not the check the nest because it was already getting cold. We did not want to disturb the falcon when they incubating in the cold weather condition.

Male Merlin is perching on the branch (photo by Gankhuyag)

This falcon is already breeding in Mongolia but we do not have enough evidences on breeding record for this falcon in Mongolia and this was good record for us.